Anadolu Efes, sürdürülebilirlik çalışmaları kapsamında Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye iş birliğiyle “İkinci Hasat” projesini hayata geçirdi. Şirketin “Derinleşen Etki” odağıyla yayımladığı 2025 Entegre Faaliyet Raporu’nda da yer verilen proje, tarımsal yan ürünlerin yeniden değerlendirilmesiyle döngüsel ekonomiyi kadınların üretim gücüyle buluşturuyor.
Arpa sapları yeniden üretime kazandırılıyor
“İkinci Hasat” kapsamında Adıyaman merkezli Eliyaman Kadın Girişimi Kooperatifi, Fortuna Kadın Girişimci Kooperatifi ve MILKist Sosyal Tasarım Merkezi ile iş birliği yapılıyor.
Arpa hasadı sonrasında tarlada kalan saplar, kadın kooperatiflerinin üretim deneyimi ile sanatçı ve tasarımcıların katkılarıyla yeniden değerlendiriliyor. Dekorasyon ürünlerinden aksesuarlara kadar farklı tasarımların geliştirildiği süreçte, gönüllü sanatçı ve tasarımcılar da projeye katkı sağlıyor.
Ortaya çıkan eserlerden elde edilecek gelirin çevrim içi açık artırma yoluyla kooperatiflere aktarılması planlanıyor. Böylece tarımsal bir yan ürün yeniden ekonomiye kazandırılırken kadınların üretim süreçlerindeki rolünün güçlendirilmesi hedefleniyor.
Anadolu Efes: “Etkinin kalıcı olmasını önemsiyoruz”
Anadolu Efes Grup Kurumsal İletişim ve İlişkiler Direktörü Selda Susal Saatçi, sürdürülebilirliğin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal dönüşümün de bir parçası olduğunu belirtti.
Atık yönetimi ve döngüsel ekonominin Anadolu Efes’in öncelikli çalışma alanları arasında yer aldığını ifade eden Saatçi, tarımı ekolojik, ekonomik ve sosyal boyutlarıyla ele aldıklarını söyledi.
Saatçi, arpa saplarını yeniden ekonomiye kazandıran projede bu yaklaşımı kadınların güçlenmesini destekleyen bir üretim modeliyle bir araya getirdiklerini aktardı.
UNDP: “Model farklı bölgelerde uygulanabilir”
UNDP Türkiye Ekonomik Büyüme ve Rekabetçilik Portföy Yöneticisi Ceyda Alpay, projenin tarımsal yan ürünlerin yeniden değerlendirilmesini kadınların güçlenmesi ve yerel kalkınmayla bir araya getirdiğini belirtti.
Alpay, geliştirilen modelin farklı bölgelerde ve farklı tarımsal ürünlerle uygulanabileceğini ifade etti. Projede yerel kaynakların yeniden değerlendirilmesi, kadın emeğinin üretimin merkezine alınması ve tasarım ile pazar bağlantıları aracılığıyla katma değerin artırılması hedefleniyor.
Kadınlar üretim sürecinin merkezinde
MILKist Sosyal Tasarım Merkezi Kurucu Direktörü Birnur Temel Birtane, “İkinci Hasat” projesinin yalnızca tarımsal atıkların ikincil ham maddeye dönüştürülmesine odaklanmadığını, aynı zamanda yerel üretim kültürünü ve bölgedeki bilgi birikimini görünür kıldığını belirtti.
Birtane, kadınların projede yalnızca üretici olarak değil, sahip oldukları bilgi ve deneyimi geleceğe aktaran paydaşlar olarak da yer aldığını ifade etti.
16 sanat eseri üretildi
Proje kapsamında baskı, nakış, heykel, çizim, kolaj ve dijital sanat gibi farklı disiplinlerde 16 sanat eseri üretildi.
Cansu Sönmez, Deniz Eroğlu, Elif Acar, Ezra Tuba, Gülçin Uzun, Nergiz Yeşil, Pınar Yeğin, Reyhan Polat, Rozelin Akgün ve Şeyma Canik projeye katkı sağlayan sanatçılar arasında yer aldı.
Tasarımcılar Arzu Kaprol, Başak Cankeş ve Simay Bülbül ise tekstil tasarımı alanındaki rehberlikleriyle arpa saplarının yeniden değerlendirilmesine yönelik Ar-Ge çalışmalarına katkıda bulundu.
“İkinci Hasat” farklı illere taşınacak
Projenin sonraki aşamasında kadın kooperatifleriyle yürütülen saha çalışmalarının genişletilmesi, yeni tasarım ürünlerinin geliştirilmesi ve Adıyaman’da kalıcı bir üretim ve atölye modelinin oluşturulması hedefleniyor.
Modelin ilerleyen dönemde arpa üretiminin yapıldığı diğer illere de taşınması planlanıyor. Böylece tarımsal yan ürünlerin değerlendirilmesi ve kadınların üretim süreçlerindeki rolünün güçlendirilmesiyle projenin daha geniş bir etki alanına ulaşması amaçlanıyor.
Adıyaman’dan New York’a uzanan proje
“İkinci Hasat” projesi, Adıyaman’daki yerel üretim bilgisini uluslararası tasarım ve araştırma ekosistemiyle buluşturmayı da hedefliyor.
Kadın kooperatiflerinin üretim hikâyeleri, malzeme bilgileri, teknikleri ve kültürel mirasları açık erişimli kaynaklar aracılığıyla uluslararası araştırma süreçlerine dahil edilecek.
Eylül ayında New York’taki Fashion Institute of Technology bünyesinde düzenlenecek “Topraktan Yüzeye” sergisinde, arpa saplarının yaratıcı üretim süreçlerindeki dönüşümü görünür hâle getirilecek.
Böylece Adıyaman’da başlayan proje, yerel üretim bilgisini küresel tasarım ve araştırma ekosistemiyle buluşturacak bir yapı oluşturmayı amaçlıyor.
